013 Phillip & Collin: Van scene naar infrastructuur
Waar anderen een feestje zagen, zagen zij een podium. Waar anderen een podium zagen, zagen zij een netwerk.
Begin jaren negentig gingen er in Enschede, Hengelo en Almelo van hand tot hand een verzameling cassettebandjes rond. Voor de één is het Osdorp Posse, voor de ander Boogie Down Productions of Public Enemy. Hiphop is nog geen vanzelfsprekend onderdeel van het culturele landschap in Twente. Het leeft in slaapkamers, op schoolpleinen, in jongerencentra en in kleine groepjes liefhebbers die elkaar weten te vinden. Voor Phillip Grob (DJ Sientific) en Collin Vaneker (MC Falie) begint daar een reis die uiteindelijk veel verder zal reiken dan muziek alleen.
Van liefhebbers naar organisatoren
De eerste stappen worden gezet op plekken die inmiddels uit het straatbeeld verdwenen zijn. In de kelder van de Bijenkorf aan de Walstraat organiseert Phillip, Eastside Underground. De eerste avonden beginnen rustig, een paar cd-spelers, een mengpaneel en vooral veel enthousiasme. Maar langzaam begint het initiatief rond te zingen. Iedere donderdagavond weten meer nieuwsgierige jongeren de weg naar de ruimte te vinden. Tegelijkertijd loopt Collin rond in het oude Atak aan de Noorderhagen. Voor veel jonge hiphop liefhebbers voelt die plek als het hoogst haalbare. Op een dag stappen hij en zijn vrienden simpelweg naar binnen met een vraag: "Wij zijn een hiphopgroep. Wij willen hier optreden."
De reactie van Atak blijkt bepalend voor wat volgt. De organisatie geeft toe weinig van hiphop te weten, maar wel verstand te hebben van evenementen organiseren. Als zij de inhoud verzorgen, wil Atak helpen met de rest. Het is een eenvoudige afspraak die uitgroeit tot een reeks avonden waar lokale acts, DJ's, breakers en graffiti schrijvers samenkomen. Met een programmabudget van 5000 gulden organiseren ze hun eerste 10 evenementen.
Een andere manier van bouwen
Wanneer Phillip en Collin elkaar ontmoeten tijdens hun opleiding Small Business & Retail Management ontstaat er iets nieuws. Beiden komen uit de scène, maar brengen ook organisatorische vaardigheden mee die in die tijd minder vanzelfsprekend zijn. Waar veel mensen zich richten op optreden, draaien of produceren, kijken zij ook naar de randvoorwaarden. Hoe organiseer je een evenement? Hoe zorg je dat iets terugkomt? Hoe verbind je mensen met elkaar? Hoe creëer je kansen voor anderen?
Voor Phillip komt die manier van denken niet uit het niets. Mensen als Timski en Philip Oonk van Bumrush laten zien dat hiphop niet alleen draait om wat er op het podium gebeurt, maar ook om alles daaromheen. Hun manier van organiseren, met oog voor continuïteit, samenwerking en het creëren van kansen voor anderen, inspireert om verder te kijken dan eenmalige evenementen. Die blik sluit naadloos aan bij de ideeën die hij en Collin samen ontwikkelen. In 2001 richtten ze samen Triplewize op. Wat begint als een praktische oplossing voor workshops en projecten, groeit uit tot een netwerk van artiesten, docenten en cultuurmakers. Via scholen, buurthuizen, jeugdcentra en culturele instellingen verspreiden rap-, DJ- en breakdance workshops zich door heel Twente. Later komen daar streetdance, fotografie en andere disciplines bij. Op het hoogtepunt werken tientallen freelancers mee aan projecten in de regio. De motivatie daarachter is opvallend eenvoudig: "We wilden gewoon een podium bieden." Niet alleen voor rappers of DJ's, maar voor iedereen die iets te vertellen had.
“We wilden gewoon
een podium bieden”
Meer dan muziek
Wat opvalt in de verhalen van Phillip en Collin is hoeveel plekken erin voorkomen. De Bijenkorf, Atak, de Opkikker, de Geus, Traxx 2da Maxx, Soulsonic, buurthuizen en scholen. Op het eerste gezicht lijken het losse initiatieven, maar ze draaien allemaal om hetzelfde principe: ruimte maken voor anderen. Traxx 2da Maxx, waar LTH destijds ruimte bood aan opkomend talent, is daar een treffend voorbeeld van. Zulke plekken waren meer dan podia; ze vormden ontmoetingsplaatsen waar artiesten elkaar vonden, ervaring opdeden en onderdeel werden van een groeiende gemeenschap.
Voor DJ's, MC's, breakers, fotografen en makers die een kans zochten om hun werk buiten de slaapkamer te laten zien. Voor jongeren die hun eerste stappen zetten achter draaitafels, achter een microfoon of op een podium. Netwerken ontstonden niet vanzelf; ze werden actief gebouwd. In een tijd waarin 'keeping it real' vaak belangrijker leek dan organiseren, werd er soms met argwaan gekeken naar subsidieaanvragen, workshops op scholen en het zakelijker aanpakken van culturele projecten. Toch bleek juist die combinatie van liefde voor de cultuur en organisatorisch vermogen essentieel voor de groei van de scène.
Terwijl anderen bezig waren met hun volgende optreden of release, bouwden zij aan iets dat langer mee zou gaan: een infrastructuur. Niet vanuit een groot masterplan, maar door steeds opnieuw mensen te verbinden, kansen te creëren en verantwoordelijkheid te nemen voor wat er nog niet was.
“Als het er niet was,
organiseerden we het gewoon.”
Van scene naar infrastructuur
Terugkijkend spreken ze opvallend weinig over zichzelf. Veel liever hebben ze het over de mensen om hen heen. Over DJ's, MC's, breakers, radiomakers, fotografen en organisatoren die samen de Twentse hiphopscene vormgaven. Misschien is dat juist wat hun verhaal zo bijzonder maakt. Hun werk draaide zelden om zichtbaar zijn, maar om anderen zichtbaar maken.
Hoewel de scène veranderde, bleef de mentaliteit dezelfde. Phillip blaast Soulsonic nieuw leven in bij de Stadsgraaf. Collin past de lessen van toen dagelijks toe als ondernemer en organisator van VroegZat. Niet door terug te kijken naar hoe het was, maar door te blijven bouwen aan nieuwe ideeën, nieuwe netwerken en nieuwe generaties makers. De organisaties uit die begintijd bestaan misschien niet allemaal meer, maar het fundament dat toen werd gelegd werkt nog altijd door. Niet als een rechte lijn van oorzaak en gevolg, maar als onderdeel van een cultureel ecosysteem waarin makers elkaar vinden, kennis wordt doorgegeven en nieuwe initiatieven kunnen ontstaan. Ontwikkelplekken, podia en culturele organisaties bouwen vandaag verder op een landschap dat door vele handen is gevormd.
Misschien is dat wel de belangrijkste les uit hun verhaal; Een scène ontstaat niet vanzelf. Achter ieder podium, iedere workshop en iedere nieuwe generatie makers staan mensen die besluiten om de eerste stap te zetten.
Of, zoals Phillip het samenvat: "Als het er niet was, organiseerden we het gewoon."
Meer afleveringen
