019 Jord -
Niet de muur, maar de mentaliteit
Over ondernemerschap, cureren buiten de hokjes en kunst als gereedschap voor beweging.
Voor veel mensen eindigt graffiti bij een muur, voor Jord Schoppink begint het daar juist. Niet de spuitbus, de tag of de letters staan centraal, maar de onderliggende mentaliteit. Opgroeiend in Enschede ontdekt hij al vroeg zijn drang om te maken. Het begint met het natekenen van auto’s maar de echte vonk slaat over via de straatcultuur in de wijk. Hij ziet zolder-repetities van de breakdancers van de Dizzy Rockers, schuurt goedkope skateboards blank om er zijn eigen graphics op te schilderen en raakt gefascineerd door de eerste tags op het pleintje.
De echte verdieping volgt wanneer hij in aanraking komt met oudere gasten uit de scene, waaronder schrijvers van Graveyard Posse. Zij zien zijn enthousiasme en nemen hem op touw. In het pre-internettijdperk reizen A4’tjes met schetsen door heel Nederland. Ideeën worden gekopieerd, aangevuld en doorgegeven. Samen reizen ze met de trein langs de sporen om trackside pieces te analyseren, of bezoeken ze iconische spots zoals Siësta. Zonder voorbedacht plan of centrale organisatie ontstaat een organisch netwerk waarin kennis van hand tot hand gaat en waarin de oudere generatie de jongere makers stimuleert.
Op zoek naar autonomie
Na een opleiding in de toegepaste grafische hoek kiest Jord voor de AKI. Wanneer het traditionele grafisch ontwerp hem te veel beperkt, maakt hij de overstap naar Mediakunst. Hier krijgt hij vier jaar lang de ruimte om te experimenteren met videokunst, typografie en installaties. Een periode die net zo goed draait om werk maken als om ontdekken wie je bent als maker. Die do-it-yourself geest blijft aanwezig: zelfs na zijn afstuderen glipt hij nog regelmatig de edit-rooms van de academie binnen om eigen videoprojecten af te monteren. Die autonome houding vormt de rode draad in zijn verdere loopbaan. Na ervaring op te bouwen bij verschillende bureaus, richtte hij in 2010 met twee compagnons ontwerpstudio Kern op. Ondernemerschap, vormgeving en een brede fascinatie voor architectuur, fotografie en beeldcultuur komen daar samen. Welke discipline het is maakt hem niet uit; het gaat erom dat er ruimte is om nieuwe ideeën te onderzoeken.
Ruimte maken voor anderen
Vanuit diezelfde filosofie ontstond in 2011 OZ Projectruimte op de Amsterdamse Wallen. Samen met vrienden bouwen ze een drempelloos platform voor fotografen, illustratoren en kunstenaars. Geen commerciële galerie met verkoopdoelen, maar een rauwe projectruimte die draait om ontmoeting. Met gratis bier op de vrijdagmiddag openingen en ADE-feestjes in het souterrain groeit het uit tot een levendige ontmoetingsplek.
Wanneer Jord later betrokken raakt bij broedplaats Oogst in Hengelo, trekt hij die lijn door. Exposities en artist residencies zijn voor hem geen doel op zich, maar een manier om makers zichtbaar te maken en werelden te verbinden. Binnen die rol valt hem steeds vaker iets op: kunstenaars die ooit begonnen in de traditionele graffiti, maar wier werk inmiddels is geëvolueerd naar fotografie of abstracte schilderkunst. Visuals van letters zijn verdwenen, maar de rauwe energie, de drang tot vernieuwing en de mentaliteit van de straat zitten nog altijd diep in hun werk verankerd.
Meer dan graffiti
In zijn werk als organisator en curator pleit Jord voor een heldere kanteling in hoe we naar cultuur kijken. Waarom beginnen bij strakke disciplines of bekende namen, in plaats van bij onderwerpen die echt leven in de maatschappij? Volgens hem schieten traditionele instellingen en fondsen vaak tekort omdat ze in rigide hokjes denken. Loket A voor cultuur, Loket B voor welzijn, Loket C voor het sociaal domein. Kunst en cultuur zijn voor hem geen verheven eindstation, maar een gereedschap om mensen te activeren en maatschappelijke beweging teweeg te brengen. Niet de expositie staat centraal, maar wat erdoor ontstaat. Opvallend genoeg spreekt Jord nauwelijks over graffiti als einddoel. Veel liever heeft hij het over de mentaliteit erachter. Over nieuwsgierig blijven, zelf initiatief nemen en niet wachten tot iemand anders iets mogelijk maakt. Die houding herkent hij net zo goed in de skateboardcultuur als in hiphop.Dit vraagt om een betrokken aanpak van jong talent en subsidiegeld. In plaats van ingewikkelde bureaucratie kiest hij voor partnerschap door samen het risico te dragen. Binnen projecten bij Oogst geeft hij een nieuwe generatie de ruimte en het vertrouwen om hun eerste expo's op te zetten, terwijl hij de organisatorische druk bij hen wegneemt. Zo ontstaat er een veilige plek waar jong talent vol overtuiging die spannende eerste stap durven te zetten.
Niet de muur, maar de mentaliteit
Dat brengt het verhaal uiteindelijk terug bij de kern. Jord herkent die do-it-yourself-geest net zo goed in de hiphop- als in de skateboardcultuur: hoeveel mensen er ook om je heen staan op de baan, uiteindelijk moet jij die trick zelf landen. Het draait om nieuwsgierig blijven, zelf initiatief nemen en niet wachten tot iemand anders iets voor je mogelijk maakt. Zoals hij het zelf samenvat:
"Uiteindelijk ben jij degene die het moet doen."
Dat lijkt een eenvoudige uitspraak. In werkelijkheid vormt ze al ruim dertig jaar de basis onder alles wat hij maakt, cureert en mogelijk probeert te maken. Misschien is dat wel Jords belangrijkste bijdrage aan de scene; dat graffiti een plek verdient binnen de culturele wereld, maar dat de manier van denken erachter veel verder reikt dan de muur. Het gaat om nieuwsgierig blijven, zelf initiatief nemen en niet wachten tot iemand anders iets voor je mogelijk maakt.
Meer afleveringen
